Leonardo da Vinci
Schilder, uitvinder, onderzoeker: Leonardo da Vinci wilde begrijpen hoe de wereld werkt – en liet minder dan twintig schilderijen na die zeker van zijn hand zijn.
Leven
Geboren in 1452 in Vinci bij Florence, ging hij in de leer in de werkplaats van Andrea del Verrocchio. Vanaf circa 1482 diende hij de hertog van Milaan als schilder, ingenieur en ontwerper van feesten; daar ontstond ‘Het Laatste Avondmaal’. Na verblijven in Florence, waar hij aan de ‘Mona Lisa’ begon, in Milaan en in Rome, nam hij in 1516 een uitnodiging aan van koning Frans I van Frankrijk. Hij stierf in 1519 in Amboise. Zijn notitieboeken vullen duizenden pagina’s met studies van anatomie, water, vliegen en machines.
Stijl en techniek
Leonardo verzachtte harde contouren: met flinterdunne verflagen liet hij licht en schaduw in elkaar overvloeien – ‘sfumato’. Achtergronden vervagen in een blauwige verte (luchtperspectief). Zijn figuren lijken levend omdat hij gebaren en emoties nauwkeurig observeerde. Veel werken bleven onvoltooid omdat hij steeds verder bleef onderzoeken.
Kijk goed
- De overgangen: zoek naar harde randen – je zult ze nauwelijks vinden.
- De verte: bergen en landschappen worden naar achteren blauw en wazig.
- De uitdrukking: de figuren lijken innerlijk bewogen, vaak met een nauwelijks aangeduide glimlach.
Tijdlijn
- 1452: Geboren in Vinci.
- ca. 1474–1478: ‘Ginevra de’ Benci’ – zijn enige schilderij in Amerika.
- 1495–1498: ‘Het Laatste Avondmaal’ in Milaan.
- vanaf 1503: ‘Mona Lisa’.
- 1519: Overlijdt in Amboise, Frankrijk.