Wereldculturen
Lang voordat er musea bestonden, maakten mensen op elk continent beelden, figuren en vaatwerk – voor goden, heersers, de doden en het dagelijks leven. Deze verdieping brengt werken samen uit vier culturen waarvan de makers meestal naamloos zijn gebleven.
De tijd
In het oude Egypte bepaalden de farao, de tempels en het geloof in een leven na de dood het dagelijks bestaan; kunst ontstond in werkplaatsen voor het hof en de priesters. In de Griekse stadstaten kwamen burgers samen op de markt en in de volksvergadering, en pottenbakkers verkochten beschilderd aardewerk over de hele Middellandse Zee. In Midden- en Zuid-Amerika ontwikkelden stadstaten en rijken zoals die van de Maya’s, Azteken en Inca’s hun eigen kalenders. In Afrika gaven koninklijke hoven zoals Benin en gemeenschappen met hun eigen rituelen opdracht voor maskers, figuren en bronzen.
Wat de kunst wilde
Kunst hoefde zelden alleen mooi te zijn – ze moest werken. Egyptische grafgiften zorgden voor de doden in het hiernamaals, Griekse vazen vertelden mythen tijdens feestmalen, het goud en jade van het oude Amerika toonden macht en nabijheid tot de goden, en Afrikaanse maskers en voorouderbeelden brachten geesten en voorouders in de gemeenschap. Veel stukken werden gebruikt – gedragen, gedanst, geofferd – en waren nooit voor een vitrine bedoeld.
Zo herken je het
- Strenge regels: in Egypte zijn hoofd en benen in profiel weergegeven, de schouders van voren.
- Mythen in beeld: Griekse vazen tonen goden en helden als zwarte of rode figuren.
- Kostbare materialen met betekenis: jade, goud, veren en keramiek in het oude Amerika.
- Krachtige abstractie: Afrikaanse figuren benadrukken het hoofd en de houding in plaats van levensechte verhoudingen.
Tijdlijn
- ca. 2600 v.Chr.: De grote piramides van Gizeh worden gebouwd.
- ca. 530 v.Chr.: In Athene ontstaat de roodfigurige vaasschildering.
- 250–900: Bloeitijd van de klassieke Mayasteden.
- 13e–16e eeuw: Gieters aan het koninklijk hof van Benin maken herdenkingshoofden en reliëfplaten.
- 1532: Spaanse veroveraars nemen de Inca-heerser Atahualpa gevangen.